Stelling

De enige reden om naar kantoor te komen zijn mijn collega's

View en reageer
Leegkantoor
Een werkplek die werkt

Doe de werkplekchecker!

4b7cf95fdd0b7bd5b01f96884bcce057
Hoe geef je leiding…

... aan al die Nieuwe Werkers

2c253200259a6fbf240245cb79be0ff4
Gratis e-mailnieuwsbrief

Elke twee weken in uw inbox?

Partners
HomeDossiersBinden en boeienWerktijdafspraken? Hoe moet je daarmee omgaan?

Achtergrond

werk met koffie StockSnap Lia Leslie

Werktijdafspraken? Hoe moet je daarmee omgaan?

Werktijden zijn vaak ‘de dikmaker’ van de cao. Tot in allerlei punten en komma’s zijn de bepalingen gespecificeerd. Nog maar weinigen kennen of begrijpen alle bepalingen. Om over de toepassing ervan nog maar te zwijgen. Hoe moeten bedrijven omgaan met werktijdafspraken?

Veel regels verbloemen het wantrouwen tussen sociale partners ten tijde van het afspreken ervan, zo betogen Erik Jan van Dalen en Jan de Leede in hun boek Tactische en Operationele Personeelsplanning. Nachtelijke onderhandelingsrondes en uitgebreide rekensheets, maar vooral argwaan over misbruik of verlies van rechten, resulteren in die bovenmatige detaillering. Omdat het aantal regels zo groot en specifiek is, hebben veel praktijkfunctionarissen een allergie ontwikkeld jegens alle regels en richtlijnen en uitzonderingen daarop.

Deregulering

De wal lijkt het schip langzaamaan te keren. Niet alleen de betrokkenen in de praktijk, ook veel onderhandelaars aan de cao-tafel onderkennen inmiddels de doorgeschoten regelzucht. Deregulering is een toverwoord geworden. Zonder de pretentie te hebben compleet of uitputtend te zijn, signaleren wij de volgende aanleidingen voor de behoefte aan deregulering en maatwerk op het gebied van werktijdregelingen:

* Individualisering. Niet langer one size fits all, maar maatwerk. Mensen verwachten op maat gesneden oplossingen.

* Flexibilisering. Het aanbod en de productie van het werk moeten snel aanpasbaar zijn op grond van de (slechts beperkt voorspelbare) klantvraag.

* Decentralisering. Maatschappelijke ontwikkeling naar lokaal en decentraal. Centraal werkende organen (beleidsmakers, vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers, kennisorganisaties) onderkennen dat zij ver af staan van de praktijk. Ze beperken zich tot kaderstellend beleid. Dicht bij de werkvloer zit veel expertise om vanuit de kaders te komen tot concretisering.

Sociale partners hebben als gemeenschappelijk doel: de continuïteit van de bedrijven in de sector. Vanuit dat vertrekpunt ontkent niemand de noodzaak én behoefte tot meer flexibiliteit en maatwerk.

Equity in plaats van equality

Waar werkgevers, zeker ten tijde van economische tegenwind, streven naar optimale flexibiliteit in de bedrijfsvoering, zien de vertegenwoordigers van de werknemers de risico’s van flexibiliteit op het werknemerswelzijn. Als gevolg van de flexibilisering van werktijden kunnen nieuwe onzekerheden ontstaan in werk-privé-arrangementen. Bijvoorbeeld: hoe regel je de kinderopvang als de werkdagen niet meer vast liggen? Of als werknemers meer ruimte krijgen zelf hun werktijden te kiezen, verandert dan ook de toeslag voor onregelmatige werktijden? En wat betekenen verschillende werktijden voor de collegialiteit binnen een ploeg of afdeling? Deze en andere keuzes zijn spannend. Spannend, maar tegelijkertijd noodzakelijk om te kunnen innoveren. One size fits all past niet meer. Equality heeft plaatsgemaakt voor equity:

* Equality: gelijkheid. Voor iedereen geldt dezelfde afspraak of regel, in de praktijk vaak vertaald naar evenredigheid.

* Equity: gelijkwaardigheid. Voor iedereen geldt een persoonlijke afspraak of regel die in (economische of ervaren) waarde tussen de medewerkers gelijk óf vergelijkbaar is.

Accepteren van verschillen

Langzaamaan tekent zich een patroon af in cao-afspraken over werktijden waarbij het gelijkheidsprincipe minder sterk domineert. In de Nederlandse context van de arbeidsverhoudingen zullen we het gelijkheidsprincipe niet snel verlaten, maar een iets minder grote dominantie ervan ten faveure van het gelijkwaardigheidsprincipe ontstaat er wel. Het systeem van de ploegenroosters is bij uitstek een exponent van het gelijkheidsparadigma, equality. Ploegenroosters resulteren in zekerheid, voorspelbaarheid en herkenbaarheid. Het nieuwe denken in termen van gelijkwaardigheid, equity, geeft ruimte voor maatwerkoplossingen. In de industrie zien we deeltijdwerk in ploegenroosters schoorvoetend zijn intrede doen om tegemoet te komen aan de wensen van (jonge) vaders of (oudere) medewerkers met (mantel)zorgverplichtingen. In de ziekenhuizen zien we de standaard dienstduur van acht of 8,5 uur ter discussie staan om de personeelscapaciteit beter te kunnen laten aansluiten op de zorgvraag.

Equity in plaats van equality betekent vooral het accepteren van verschillen tussen mensen. Waar de een meer nachtdiensten werkt (en dus meer onregelmatigheidstoeslag ontvangt), werkt de ander vaker overdag, ontvangt daardoor minder onregelmatigheidstoeslag maar heeft in ruil daarvoor een gezonder slaappatroon. Ook het zelfroosteren is een uitingsvorm van gelijkwaardigheid in plaats van gelijkheid. Zelfroosteren resulteert immers in een verschillend aantal typen diensten per medewerker en een roosterpatroon dat voor elke medewerker anders kan zijn. Dergelijke nieuwe antwoorden op flexibiliteit vereisen transparantie: collega’s dienen onderling op de hoogte te zijn van elkaars werktijdregelingen.

Verschillen tussen mensen zijn acceptabel als ze uitlegbaar zijn én ze als rechtvaardig worden ervaren. Dat vergt nogal wat. Dat vergt in de eerste plaats vertrouwen. En het vereist dialoog. Dialoog tussen de leidinggevende en de medewerker en tussen de medewerkers onderling. Niet alle sectoren of organisaties zijn klaar voor werktijden vanuit het principe van equity.

De onderstroom

De transformatie van gelijkheid naar gelijkwaardigheid is een onderstroom. Lang niet altijd en lang niet overal is de onderstroom zichtbaar en merkbaar. Maar ze is er wel. In haar boek Tango op de werkvloer (2011) beschrijft Aukje Nauta de aard, impact en verschijningsvormen van deze onderstroom. Binnen de Sociaal Economische Raad (SER) wordt ook al jaren gewezen op de noodzaak tot meer flexibiliteit en maatwerk (zie het SER-rapport Tijden van de samenleving uit 2011).

Bron: PW De Gids



Download PDF


Gerelateerde items

  • Het laatste nieuws over Het Nieuwe Werken

    Het laatste nieuws over Het Nieuwe Werken

    Elke twee weken een update over Het Nieuwe Werken in uw inbox?

    Meld u aan voor de nieuwsbrief

  • OHNW Congres

    ohnw klein

    Balans tussen mens en technologie
    Het Nieuwe Werken blijft ongekend populair. Maar wat is de keerzijde van alle technologie? Hoe gaat u daarmee om? Hoe zorgt u ervoor dat de techniek niet de voordelen van HNW ondergraaft? Dit congres laat zien hoe u de nadelen ondervangt en de voordelen benut.

    Met o.a. HNW-goeroe Henny van Egmond en innovator Kim Spinder.

    Bekijk hier het programma

  • Sponsored content

    KPN sponsored content3

    Verrijk je online werkplek

    Veel werkgevers bieden hun medewerkers tegenwoordig een online werkplek, waarmee ze gemakkelijk en veilig op hun tablet of smartphone kunnen werken. Maar benutten bedrijven wel alle mogelijkheden van de online werkplek? KPN werkplek-expert Harald den Houter vertelt je er meer over.

    Lees verder

     





  • HNW – kies voor ontwikkeling

    HNW – congres / training / masterclass

    Het HNW-congres was een groot succes met 250 HNW-professionals.
    Bekijk de presentaties

    Dieper ingaan op HNW?
    Volg de 5-daagse masterclass bij organisaties op locatie. Bekijk het programma
    Volg de training ‘Leidinggeven aan nieuwe vormen van werken’ Bekijk de training

  • App bepaalt welk type Nieuwe Werker u bent

    ohnw_app

    Hoe gaat u om met Het Nieuwe Werken? Is het eigenlijk wel geschikt voor u? Over Het Nieuwe Werken heeft samen met Qidos een app gelanceerd, waarmee u in drie snelle stappen kunt controleren hoe geschikt u bent voor Het Nieuwe Werken.

    Download de app in iTunes

    Download de app in Google play

  • Volg ons ook via Twitter en Linkedin

    Congres Over het Nieuwe Werken
    Tijdens de 8e editie van het congres Over Het Nieuwe Werken delen topsprekers van toonaangevende organisaties hun visie, kennis, de laatste ontwikkelingen en vooral ook hun ervaringen.
  • Vakmedianet gebruikt cookies om bepaalde voorkeuren te onthouden en af te stemmen op uw vakmatige interesse. Meer informatie over het gebruik van cookies.